5 Οκτ 2018

Ν. Λυγερός: Ο δάσκαλος, ο μαθητής και η εκπαίδευση - Δημιουργία και Διδακτική (Βίντεο)


Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Ο δάσκαλος, ο μαθητής και η εκπαίδευση - Ν. Λυγερός

Αν και οι έννοιες του δασκάλου και του μαθητή είναι ξεκάθαρες μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο, όταν τις ενσωματώσουμε μέσα στα ανθρώπινα δεδομένα τότε η διαχωριστική τους γραμμή φαίνεται τεχνητή και τα στοιχεία που θέλουμε να καταθέσουμε θα αποδείξουν ότι είναι. 


Το αρχικό πρόβλημα της εκπαίδευσης παρουσιάζεται ήδη με τον ορισμό του ανθρώπου. Αν αυτός ο ορισμός είναι στατικός, τότε μπορούμε να δείξουμε ότι υπάρχουν φάσεις όπως μικρός άνθρωπος, άνθρωπος και μεγάλος άνθρωπος. Βέβαια σε όλους τους τομείς της γνώσης υπάρχουν άνθρωποι που αποδεικνύουν de facto ότι αυτή η άποψη είναι μόνο φαινομενική. 

Επιπλέον μια οριακή ανάλυση δείχνει ότι η αλλαγή φάσης δεν είναι προφανής. Συνεπώς η εκπαίδευση που χρειάζεται το μικρό παιδί δεν είναι αναγκαστικά διαφορετική ως προς την οντότητά της, σε σχέση με εκείνη που χρειάζεται ο άνθρωπος και ο μεγάλος άνθρωπος. 

Η διαφοροποίηση που γίνεται προέρχεται περισσότερο από το κοινωνικό περιβάλλον παρά από το γνωστικό αντικείμενο. Ενώ η αναζήτηση παραμένει η ίδια για τον άνθρωπο ανεξάρτητα από την ηλικία του. Ο άνθρωπος ζει μέσω της εξέλιξής του διότι ανήκει στον χρόνο και δεν μπορεί να μείνει ανεξάρτητος. 

Μπορεί η εκπαίδευση να κάνει χρήση της εμπειρίας του ανθρώπου που είναι μαθητής δίχως αυτό να σημαίνει ότι είναι διαφορετική στην ουσία. Είναι μια φυσιολογική προέκταση της ιδέας του μαθαίνει να μαθαίνει και όχι της απλής εκπαίδευσης. Είναι τα ίδια νοητικά σχήματα μα όχι το ίδιο περιεχόμενο. 

Η ίδια η εκπαίδευση μέσω της δια βίου μάθησης αποδεικνύει ότι το όριο του μαθητή είναι και τεχνητό και συμβατικό. Το ίδιο ισχύει και για τους δασκάλους εφόσον οι μαθητές τους αλλάζουν συνεχώς ως προς τις απαιτήσεις τους και τις ανάγκες τους. 

Όπως το διαχρονικό στοιχείο είναι ενσωματωμένο, η εκπαίδευση αναγκαστικά εξελίσσεται. Συνεπώς και ο δάσκαλος και ο μαθητής αλλά και η εκπαίδευση λειτουργούν σ’ ένα δυναμικό πλαίσιο. Επιπλέον ακόμα και ο δάσκαλος στο πλαίσιο της εκπαίδευσης πρέπει να γίνει μαθητής αν θέλει να παραμείνει δάσκαλος. Διότι η διαχρονικότητα της έννοιάς του δημιουργεί τη δυναμική του ζευγαριού δάσκαλος-μαθητής που δεν είναι πια στατικό. 

Οι θέσεις του ζευγαριού αν και σταθερές συγχρονικά, εναλλάσσονται διαχρονικά. Κάθε δάσκαλος και κάθε μαθητής εμπεριέχει μέσα του μια ακολουθία ζευγαριών που αποτελούν μια διαχρονική και γνωστική αλυσίδα και μέσα από αυτή διασώζονται τα νοητικά σχήματα που χαρακτηρίζουν την ανθρωπότητα και όχι πια την κοινωνία και το εποχιακό πλαίσιο. Με αυτόν τον τρόπο το ζευγάρι δάσκαλος-μαθητής μετατρέπει την εκπαίδευση σε μέσο διάσωσης και ανάπτυξης της ανθρώπινης σκέψης.

O τέλειος Δάσκαλος - Ν. Λυγερός
Μετάφραση από τα γαλλικά: Σάνη Καπράγκου

Η συγγραφή του έργου 
δεν είχε ποτέ πάψει 
και τούτο από την αρχή. 
Ήταν ως εάν δεν είχε υπάρξει εκεί 
παρά μόνον γι’ αυτόν τον σκοπό 
και για κανέναν άλλον. 
Τα σημειωματάρια μετέγραφαν 
κάθε μία από τις δράσεις του 
μέσα στον κόσμο της σκέψης. 
Ήταν ως εάν έπρεπε να δημιουργήσει 
τον χρόνο της αντίστασης 
για να υπερβεί τα όρια.

Δημιουργία και Διδακτική 
Φ. Κούσουλας - Ν. Λυγερός


Η μελέτη της δημιουργικότητας δεν έχει νόημα αν ο στόχος της δεν συσχετίζεται με τη δημιουργία και τη διδακτική. Η μελέτη δεν είναι μόνο μία διάγνωση. Το θέμα δεν είναι μόνο να εντοπίσουμε τις δυνατότητες των παιδιών. Όλη η προσπάθειά μας βασίζεται στην έννοια της ανάδειξης. Μέσω της δημιουργικότητας του παιδιού, ο δάσκαλος μπορεί με τη διδακτική να προσφέρει το πλαίσιο της δημιουργίας. 

Η κατανόηση των νοητικών σχημάτων της δημιουργικότητας του παιδιού επιτρέπουν την επινόηση μεθοδολογιών δημιουργίας. Τα γνωστικά εργαλεία του δασκάλου μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τα νοητικά εμπόδια του παιδιού. Όμως αυτό δεν μπορούμε να το πετύχουμε δίχως μια επικοινωνία με ανθρώπινη βάση. Δεν μπορούμε να ισοπεδώσουμε όλες τις προσπάθειες των παιδιών για να είμαστε κοινωνικοί. 

Το παιδί δεν έχει ανάγκη από νέο οικογενειακό πλαίσιο. Θέλει να μάθει να δημιουργεί διότι έχει μέσα του μία δημιουργικότητα. Πρέπει, όμως, να του προσφέρουμε και τη δυνατότητα να την εκφράσει ακόμα και αν δεν είναι σε ένα πεδίο γνωστό για τον δάσκαλο. Η ανίχνευση δεν αρκεί. 

Η αποστολή του δασκάλου εμπεριέχει και την έρευνα του μέντορα, ο οποίος δεν είναι απαραίτητα ο δάσκαλος. Κάθε δάσκαλος έχει όρια σε σχέση με τα παιδιά. Πρέπει να ανακαλύψει και αυτά τα όρια για να υπάρξει ο μέντορας.

Επομένως, η μελέτη της δημιουργικότητας δεν είναι μόνο ανάλυση δεδομένων, αλλά και σύνθεση δυνατοτήτων. Τα όργανα υπάρχουν, όμως δεν μπορούν ν' αποδώσουν δίχως την παρτιτούρα του δασκάλου. Η σύνθεση είναι εκ φύσεως μια ολιστική διαδικασία διότι η ανάδειξη είναι πολυμετωπική. Κατά συνέπεια, πρέπει να υπάρχει και ένα πλαίσιο συνεργατικότητας. Η δασκαλοκεντρική προσέγγιση δεν επαρκεί. 

Τα παιδιά έχουν και μια ομαδικότητα που δεν μπορεί να εκδηλωθεί με αυτήν τη διδασκαλία. Ο δάσκαλος παίζει, λοιπόν, και τον ρόλο του σκηνοθέτη ο οποίος κατ' εξοχήν δεν έχει ρόλο μέσα στο σενάριο. Όλη η δυσκολία προέρχεται από την ελευθερία των κινήσεών του. 

Ο δάσκαλος βρίσκεται στο καθαρά στρατηγικό πεδίο όπου η τακτική προσφέρει ελάχιστες πληροφορίες. Ενώ το παιδί βρίσκεται στην εφοδιαστική αλυσίδα της τακτικής. Είναι συνεχώς στο μέτωπο. Ενώ ο δάσκαλος είναι το βάθος του μετώπου. Για το παιδί, ένα έργο είναι μία εικόνα. Για τον δάσκαλο, μία εικόνα είναι ένα έργο. 

Το παιδί κοιτάζει την κίνηση και ο δάσκαλος βλέπει την επόμενη. Και όταν δεν τη βλέπει, μετατρέπεται σε καθηγητή που ασχολείται με την ύλη. Διότι στην πραγματικότητα, μόνο μέσω της κυβερνητικής και της μεθοδολογίας της, ο δάσκαλος μπορεί να ενεργοποιήσει ένα σύστημα ανάδρασης. Δίχως ανάδραση, ο δάσκαλος προκαλεί μόνο αντίδραση στο παιδί.

Η δημιουργία και η διδακτική απαιτούν από το ζευγάρι δάσκαλος-μαθητής να μην εγκλωβιστεί στο πλαίσιο της ψυχοκοινωνιολογίας. Κάθε παιδί δεν είναι ένα παιδί με προβλήματα. Και κάθε δάσκαλος δεν είναι ψυχαναλυτής. Η δημιουργία και η διδακτική είναι λύσεις. Το πρόβλημα είναι η δημιουργικότητα.

Επιλογή κειμένων: Νίκος Λυγερός Λόγοι Σοφίας


Κείμενα, Ποίηση, Βίντεο: Opus of N. Lygeros www.lygeros.org 
1158) Ο δάσκαλος, ο μαθητής και η εκπαίδευση. Perfection 6 3 3/2005. Le maître, le disciple et l'éducation. Ру. Учитель,ученик и обучение.
2514) Δημιουργία και Διδακτική. (με Φ. Κούσουλας). Perfection 8 2 2/2007. Création et didactique.
5583) Le Maitre parfait. (poème). Perfection 11 3 3/2010. En. The perfect Master. (poem). Eλ. O τέλειος Δάσκαλος. (ποίημα).

Διαβάστε ακόμη και δείτε σχετικά βίντεο διαλέξεων:

Κλικ στην εικόνα ή τον σύνδεσμο για να δείτε τα Video


• Διάλεξη του Ν. Λυγερού με θέμα: "Δάσκαλος, Μαθητής και διάλογος ανάπτυξης". Δημοτικό Σχολείο Γιαννιτσών. 30/05/2013 - Video.

• "Η λογική της διαδασκαλίας του μαθητή". Δημοτικό σχολείο Τρούλλων, Κύπρος, 12/11/2013. - Video

Δεν υπάρχουν σχόλια: