24 Νοε 2012

Καζανόβα ή Δον Ζουάν; Dom Juan του Μολιέρου. Μία ανοιχτή φιλοσοφική δομή - Ν. Λυγερός


Πρώτος χρυσός διάλογος

Ο υπηρέτης και ο δάσκαλος
ο λαός και ο ευγενής
έψαχναν τις λέξεις
για να πουν τις σκέψεις
του χρυσού αιώνα
δίχως να εκφυλίσουν
το πνεύμα του Μολιέρου
μέσα στην κοινωνία
της αδιαφορίας και της λήθης
για την τιμή της ανθρωπότητας.


Είναι κι αυτή η «άδολη» συνείδηση του Σγκαναρέλ που δεν τον αφήνει να ησυχάσει. Αυτή του η βαθιά ανησυχία και μέριμνα για τις αθώες ψυχές που θα πέσουν στα δίχτυα του Δον Ζουάν.

Είναι και η δύσκολη του θέση, καθώς αυτός φαίνεται να μην τα έχει προετοιμασμένα τα λεγόμενα, όπως ο Δάσκαλός του που φαίνεται να τα «στρίβει» έτσι τα πράγματα για να φαίνεται ότι έχει πάντα δίκιο.

Είναι και η συγκλονιστική και ανυπόκριτή του τιμιότητα με την οποία υπερασπίζεται την τιμή και το δίκαιο από τα ανέντιμα χέρια του Δασκάλου του. Μέχρι και που ανησυχεί πως ένας άνθρωπος σαν τον Δον Ζουάν θα λογοδοτήσει στους ουρανούς!

Η πληρωμένη απάντηση του Μολιέρου.

Λίγο πριν ο Μολιέρος τοποθετεί τον Σγκαναρέλ να διαφημίζει ο ίδιος τον «καπνό» και πόσο γενναιόδωρα θα τον προσέφερε σε όλους ως δείγμα γενναιοδωρίας (εκείνη την εποχή ο καπνός ήταν της μόδας ως νέο προϊόν από τις αποικίες).

Σγκαναρέλ: «Δεν έχεις παρατηρήσει ο άνθρωπος που καπνίζει πόσο ευγενικός γίνεται με όλους και πως του αρέσει να προσφέρει αριστερά και δεξιά όπου και να βρεθεί; Δεν περιμένει καν να του το ζητήσουν ! Προλαβαίνει τις επιθυμίες των ανθρώπων... Γιατί αλήθεια ο καπνός εμπνέει αισθήματα τιμής και αρετής σε "εκείνον" που καπνίζει !»
Η ευφυΐα του Μολιέρου όμως δεν φαίνεται όμως μόνο εδώ. Κάτι τέτοιο είναι αυτονόητο σε επίπεδο Δον Ζουάν για το τί οι «Σγκαναρέλ» σημαίνουν.
Η ευφυΐα του και η προνοητικότητά του φαίνεται στις απαντήσεις του Δον Ζουάν που φαίνονται τόσο πρόδηλα προκλητικές που θα αναγκάσουν την λογοκρισία της εποχής να υποθέσει ότι το έργο αυτό δικαιώνει τους «Σγκαναρέλ» στα μάτια των αθώων και έτσι το έργο θα διασωθεί από την ίδια την κουτοπονηρία τους και είναι διαθέσιμο σε μας μέχρι και σήμερα.

Αν και η λογοκρισία ζήτησε κάποια σημεία να αφαιρεθούν διότι παραήταν προφανές το κίνητρο του Μολιέρου και καλό θα ήταν να μην ήταν... και να το κρίνει αυτό ο «κοσμάκης».
Δηλαδή οι «Σγκαναρέλ» και οι αθώοι.

Αφιερώνω λοιπόν κι εγώ σ' αυτό το αριστούργημα του Μολιέρου, το πάντοτε διαχρονικά επίκαιρο, από τη θέση της σημερινής εποχής, την δική του απάντηση στον Σγκαναρέλ, εφόσον το έργο εξακολουθεί να είναι στα χέρια των Δασκάλων της Ανθρωπότητας.

Δον Ζουάν: «Έλα .. ! Έλα ..! αυτό είναι μια υπόθεση ανάμεσα στον ουρανό
και σε μένα. Εμείς οι δυο θα την ξεμπερδέψουμε δεν χρειάζεται να σκάς εσύ !»

Βίντεο: Δομ Ζουάν ή ο Πέτρινος Δείπνος σε Ερμηνεία: Σγκαναρέλ: Σβέτα Σταμπολίδου, Γκουσμάν: Νίκος Λυγερός, Δομ Ζουάν: Νίκος Λυγερός, Αφηγητής: Όλγα Ραπτοπούλου, Ηχογράφηση: Βαγγέλης Μπόντας, Κείμενο: Δομ Ζουάν.


Καζανόβα ή Δον Ζουάν - Ν. Λυγερός

Αναρωτιέσαι πια είναι η διαφορά
μεταξύ Καζανόβα και Δον Ζουάν
και δεν ήθελες να δοκιμάσεις και τους δυο 
μόνο που φοβάσαι τον κόστος
εκείνο της ελευθερίας
και προτιμάς να αφεθείς
για να είσαι το θύμα
μια επιλογή που δεν έκανες
και τώρα που είδες
τι προτιμάς ή πάλι δεν έχεις άποψη
διότι δεν μπόρεσες να διακρίνεις 
εκεί βαθιά μέσα σου
την αξία του ανθρώπου;



Διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα: "Dom Juan του Μολιέρου - Μία ανοιχτή φιλοσοφική δομή". Τετάρτη 11 Ιουλίου 2012, ώρα: 19.30. Βοτανοπωλείο - Τεϊοποιείο "Παιώνια", Αμφικτύονος 12 & Πουλοπούλου, Θησείο, Αθήνα. - Πρόσκληση







Δον Ζουάν και Κιρίλωφ - Ν. Λυγερός [En.]
Μετάφραση από τα γαλλικά: Πάολα Βαγιωνή

Πόσο είναι δύσκολο
για την αστική κοινωνία
να φανταστεί μέσα στο ίδιο πλαίσιο
τον Δον Ζουάν και τον Κιρίλωφ
και ωστόσο ο μύθος του Σισύφου υπάρχει
επομένως γιατί να μην αναρωτηθούμε
πάνω στην ατέρμονη αναζήτηση γυναικών
και αυτή της θείας αιωνιότητας?
Δίχως την ποσότητα καμία αξία.
Δίχως την ποιότητα κανένα νόημα.
Μέσα στα δυο, υπάρχει η αναγκαιότητα,
αυτή του να γεμίσει το κενό.


 Διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα: "Dom Juan και Ανθρωπότητα". Takadum, Αγίου Μηνά 1, Θεσσαλονίκη. Κυριακή 13 Μαΐου 2012, ώρα: 12.00. - Πρόσκληση Photos Videos

Η μάσκα του ιατρού
δεν ήταν πια παράξενη
ούτε και άσχημη για σένα
γιατί είχες μάθει
για τον δέκατο έβδομο αιώνα
κι ήξερες πώς τους έβλεπε
ο Μολιέρος όταν έγραφε
για το θεατρικό του δασκάλου
τώρα θα μπορούσες
να πας ακόμα πιο πέρα
στον ρόλο του υπηρέτη
με τον πολιτισμό
καρφωμένο μέσα σου.


Ο μεγάλος κακός άνθρωπος

Αν φοβάσαι τον Δον Ζουάν
τον μεγάλο κακό άνθρωπο
δεν είναι λόγω θηλυκότητας
όπως θέλεις να πιστέψεις 
αλλά λόγω της ανακάλυψης
της έλλειψης αξίας 
που θα προκαλέσει
η σχέση που δεν τόλμησες
ν’ αποκαλύψεις στον εαυτό σου.


Φωτεινά γαλλικά
πέρασαν στο μυαλό σου
για να μάθεις μέσω της γλώσσας
την αξία ενός Don Juan,
τη δικαιοσύνη ενός Kaliayev
αλλά και την καλοσύνη
του Vladimir και Estragon,
αλλιώς ποτέ δεν θα μπορούσες
να φανταστείς ότι θα έπαιζες 
τους ρόλους που τους αγαπούν
γιατί δεν θα ήξερες 
για το πνεύμα του φωτός.


Η στιγμή του Καζανόβα

Τι ενοχλεί στον Καζανόβα;
Τίποτα!
Διότι είναι το αποκορύφωμα
της εφήμερης στιγμής.
Και τα δίνουν όλα 
για ένα τίποτα.
Διότι δεν υπάρχει κόστος.
Το μετέπειτα είναι η λήθη
που ονομάζουμε ανάμνηση
για να μη πληγώσει.
Η στιγμή του Καζανόβα 
δεν είναι τίποτα
παρά ένας κοινωνικός οργασμός.


Ο κοινωνικός οργασμός

Όταν είσαι μια κοινωνία
και δεν έχεις κανένα στόχο
ποιος μπορεί να είναι 
ο σκοπός της ζωής σου;
Η απάντηση είναι απλή: 
ο κοινωνικός οργασμός.
Είναι εκείνος που σου επιτρέπει
να φτάσεις δίχως να πας πουθενά.
Είναι εκείνος που δίνει τα πάντα
για ένα τίποτα
που δεν θα αναζητήσεις και πάλι
είναι η ηδονή 
της αναζήτησης της ευτυχίας
σ’ έναν κόσμο δίχως τύχη.

Ν. Λυγερός


Σημ. Σοφία Ντρέκου: Ο Δον Ζουάν ή Δον Χουάν (Ισπανικά προφέρεται: doɴˈχwan, επίσης Ντον Τζοβάννι (Ιταλικά), είναι ένας θρυλικός φανταστικός ελευθεριάζων ήρωας. Η πρώτη έκδοση γράφτηκε από τον Ισπανό δραματουργό Τίρσο δε Μολίνα (ψευδώνυμο του Γκαμπριέλ Τέγιεθ).[1] Το θεατρικό του, El Burlador de Sevilla y combidado de piedra (Ο Απατεώνας της Σεβίλης και ο πέτρινος συνδαιτυμόνας), γράφτηκε τον δέκατο τέταρτο αιώνα και εκδόθηκε στην Ισπανία γύρω στο 1630. Το όνομα «Δον Ζουάν» αποτελεί συχνά μεταφορά για έναν άνδρα γυναικά.

Ο Αλμπέρ Καμύ χρησιμοποίησε τον Δον Ζουάν ως χαρακτήρα για να απεικονίσει συγκεκριμένες ιδέες. Στο Ο μύθος του Σίσυφου, ο Καμύ περιγράφει το Δον Ζουάν ως ένα παράδειγμα 'παράλογου ήρωα', καθώς διατηρεί μια απερίσκεπτη εγκατάλειψη στην προσέγγισή του για την αγάπη. Ο καθημερινός του τρόπος αποπλάνησης «φέρνει μαζί του όλα τα πρόσωπα στον κόσμο και ο τρόμος του προέρχεται από το γεγονός ότι γνωρίζει ότι είναι θνητός». Αυτός «πολλαπλασιάζει αυτό που δεν μπορεί να ενοποιήσει... Είναι ο τρόπος του να δίνει και να ζωογονεί». [Albert Camus, The Myth of Sisyphus, "The Absurd Man: Don Juanism"]

Ανάμεσα στις πιο γνωστές δουλειές για τον χαρακτήρα Δον Ζουάν, είναι το θεατρικό έργο του Μολιέρου Dom Juan ou le Festin de pierre (1665).

Σημ. Σοφία Ντρέκου: Ο Μολιέρος (Molière, Μολιέρ, κανονικό όνομα: Jean-Baptiste Poquelin, Ζαν-Μπατίστ Ποκλέν, Παρίσι, 15 Ιανουαρίου 1622 - Παρίσι, 17 Φεβρουαρίου 1673) ήταν Γάλλος θεατρικός συγγραφέας, διευθυντής θεάτρου και ηθοποιός. Οι Γάλλοι τον θεωρούν ως τον καλύτερο κλασσικό ποιητή τους, ενώ για πολλούς είναι και ο καλύτερος Γάλλος λογοτέχνης. Μπόρεσε και έφερε την κωμωδία σε ίση θέση με την τραγωδία, και αυτό είναι το μεγαλύτερο κατόρθωμά του. Ανήκε στο καλλιτεχνικό κίνημα του κλασσικισμού. Ασχολήθηκε και με το θέμα της υποκρισίας: στα τέλη του 1664, μετά την πρώτη απαγόρευση του Ταρτούφου, συνέγραψε τον Δον Ζουάν, μία κωμωδία με θέμα έναν αριστοκράτη απατεώνα γυναικών, που στο τέλος καταλήγει στην κόλαση.


Σχετικά με το βιβλίο Δομ Ζουάν ή ο Πέτρινος Δείπνος [Δον Ζουάν ή Το πέτρινο φαγοπότι (Dom Juan ou le Festin de pierre) – 1665 Molière (Μολιέρος) (1622 – 1673)] 

«Να σου γεννιέται νέος πόθος είναι ηδονή ασύλληπτη κι όλη η απόλαυση του έρωτα είναι στην αλλαγή. Είναι ακραία η ηδονή που νιώθεις να προσπαθείς να κατακτήσεις με χίλιους τρόπους την καρδιά μιας νέας και ωραίας, να βλέπεις μέρα με τη μέρα τις μικρές προόδους που κάνεις, να πολεμάς με λόγια γλυκά, με δάκρυα, με αναστεναγμούς, την αθώα αιδώ μιας ψυχής που δεν θέλει να παραδώσει τα όπλα, να καταρρίπτεις βήμα προς βήμα όλες τις μικρές αντιστάσεις που προβάλλει, να νικάς τους ηθικούς της ενδοιασμούς περί τιμής και να τη φέρνεις γλυκά γλυκά εκεί που θέλεις να τη φέρεις. Όμως, αν την κυριεύσεις μια φορά, μετά δεν έχεις τίποτα να πεις, τίποτα να ποθήσεις, όλη η ομορφιά του πάθους πάει κι εσύ πέφτεις στη νάρκη ενός μακάριου έρωτα, αν ένα νέο αντικείμενο δεν έρθει να ξυπνήσει τον πόθο σου και να δώσει στην καρδιά σου δελεαστικά τα κίνητρα για μια νέα κατάκτηση. Τελικά, η υπέρτατη ηδονή είναι να θριαμβεύσεις πάνω στην αντίσταση μιας γυναίκας και ως προς αυτό εγώ τρέφω τη φιλοδοξία των κατακτητών να πετώ ασταμάτητα από νίκη σε νίκη και να μην ξεδιψώ από τη δίψα μου για κατακτήσεις. Τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει τις ορμητικές στρατιές των πόθων μου, νιώθω την καρδιά μου ικανή να ερωτευτεί όλη τη γη και σαν τον Μέγα Αλέξανδρο θα επιθυμούσα να υπήρχαν κι άλλοι κόσμοι για να εξαπλώσω και εκεί τις ερωτικές μου κατακτήσεις.» (Περιγραφή: Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Συλλογή κειμένων, επιμέλεια: Αέναη επΑνάσταση | Sophia Ntrekou.gr

Πηγή: Nikos Lygeros by Sophia Drekou

Βιογραφικό | Biography of N. Lygeros: ΕΔΩ

Ποίηση και Βίντεο: Opus of N. Lygeros / https://lygeros.org/?s=Dom+Juan
6355) Dom Juan et Kirilov. (poème). Perfection 11 9 10/2010. En. Dom Juan and Kirilov. (poem). Eλ. Δον Ζουάν και Κιρίλωφ. (ποίημα). 
6802) Καζανόβα ή Δον Ζουάν. (ποίημα). Perfection 12 1 1/2011. Casanova ou Dom Juan. (poème).
6803) Η στιγμή του Καζανόβα. (ποίημα). Perfection 12 1 1/2011. Fr. L’instant de Casanova. (poème).
6804) Ο κοινωνικός οργασμός. (ποίημα). Perfection 12 1 1/2011. Fr. L’orgasme social. (poème).
6805) Ο μεγάλος κακός άνθρωπος. (ποίημα). Perfection 12 1 1/2011. En. The great bad human. (poem). Fr. Le grand méchant homme. (poème).



Σχετικά: