7 Απρ 2013

Πέρα από το Αρτσάχ - Περί Vishap στο Αρτσάχ


Πέρα από το Αρτσάχ. (Fr) Ν. Λυγερός
Περί Vishap στο Αρτσάχ - Ν. Λυγερός
Μετάφραση από τα γαλλικά: Κάτια Ρωσσίδου
Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Πέρα από το Αρτσάχ. (Fr)

Το Αρτσάχ δεν είναι πια μια εγκλωβισμένη γη. Το Αρτσάχ δεν είναι μόνο μια απελευθερωμένη γη. Είναι επίσης το μέλλον μιας ιστορίας και η ιστορία ενός μέλλοντος.

Πέρα από το οξύμωρο σχήμα της μη αναγνωρισμένης ύπαρξης και της αναγνωρισμένης γενοκτονίας, το Αρτσάχ ξεπερνά το παράλογο, για να δημιουργήσει το παράδοξο της αντίστασης εναντίον της λήθης.

Σ’ αυτή τη γη, όπου εποφθαλμιά η βαρβαρότητα, οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι διότι είναι αποφασισμένοι να πεθάνουν όρθιοι.

Μόνο τα κεφάλια τους ξεχωρίζουν διότι τα σώματά τους είναι η γη τους. Φαίνονται ακίνητοι μέσα σ’ αυτό το πέτρινο καράβι διότι ο ωκεανός ήρθε να συναντήσει τον Προμηθέα. Όμως είναι αυτή η χωρική ακινησία που τους επιτρέπει να διασχίζουν το χρόνο. Στο Αρτσάχ η ανάγκη για δημιουργία βρίσκεται παντού. Και δεν είναι δύσκολο να φανταστείς την παρουσία του Vishap.

Όμως, πέρα από το Αρτσάχ, πέρα από την ιστορία, βρίσκονται οι πηγές μας, οι ροδιές μας σε μια ελευθερία που οι άνθρωποι δεν τολμούν να ονειρευτούν. Τι είμαστε χωρίς τα βουνά μας; Τι είναι τα βουνά μας χωρίς εμάς; Μια ιστορία χωρίς μέλλον. Ένα μέλλον χωρίς ιστορία. Ακόμα κι αυτό που δεν τολμούμε να διεκδικήσουμε, οφείλουμε να το υλοποιήσουμε. 

Το Αρτσάχ είναι σε πλήρη αναγέννηση και παρ’ όλα αυτά ορισμένοι από εμάς θεωρούν ότι ανήκει ακόμα στους σκοτεινούς αιώνες. Η άγνοια και η θέληση για άγνοια δεν κοιτάζουν καν το χάρτη αυτής της χώρας. 

Πώς ν’ αγαπήσουμε αυτά που δεν δεχόμαστε να δούμε; Πώς να μιλούμε για αρμενικότητα αν δεν αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα του Αρτσάχ; Δίχως τη νιότη αυτής της προγονικής γης, πώς θα κατορθώσουμε να υλοποιήσουμε τις διεκδικήσεις μας; Οι αγωνιστές του Αρτσάχ απέδειξαν ότι δεν υπήρξαν απόγονοι των επιζώντων για να μετατραπούν σε θύματα

Το Αρτσάχ δεν αποτελεί μία λεπτομέρεια στην ιστορία, αλλά ένα σελιδοδείκτη για το μέλλον. Όλα είναι δυνατά, διότι ακόμα και το αδύνατον έγινε δυνατόν. Δεν πρόκειται απλώς για ένα σκοπό της διασποράς και ένα στόχο της βαρβαρότητας. 

Πρόκειται επίσης για τη χώρα της ειρήνης, αυτής της ειρήνης που γνώρισε τον πόλεμο και ξέρει πόσο κοστίζει η εγκατάλειψη. Σ’ έναν κόσμο που διαρκώς λέμε ότι όλα έχουν μια τιμή, το Αρτσάχ δείχνει την αξία της θυσίας. 


Πέρα από τις αρχές, δείχνει τις αξίες. Αυτές που ορισμένοι έχουν ξεχάσει για να ζουν πιο άνετα χωρίς να λαμβάνουν υπόψη πόσο καταστροφική είναι αυτή η άνεση.



Δολοφονώντας τη μνήμη, η βαρβαρότητα δεν επιβάλλει τη λήθη. Διότι πρέπει να αντιμετωπίσει την αντίσταση των ελεύθερων ανθρώπων. Με αυτή την έννοια, το Αρτσάχ αντιπροσωπεύει ένα παράδειγμα για την αρμενικότητα.

Η ύπαρξή του, έστω κι αν δεν έχει ακόμα αναγνωριστεί, αποδεικνύει ότι η αρμενικότητα έχει νόημα παρά τις απαγορεύσεις της βαρβαρότητας. 

Η Αρμενία από μόνη της δεν αποτελεί τη γη της αρμενικότητας. Η αρμενικότητα διαθέτει ένα άλλο μεγαλείο και η εμβέλεια του Αρτσάχ το αποδεικνύει de facto. Μέσω του αγώνα του για αναγνώριση, το Αρτσάχ αποδεικνύει στους ανθρώπους ότι το παρελθόν δεν ανήκει μόνο στα θύματα αλλά και στους επιζήσαντες. 


Η αδιαφορία, στην καλύτερη περίπτωση, βλέπει στην αναγνώριση της γενοκτονίας μόνο ένα λαό θυμάτων. Ωστόσο, το Αρτσάχ την αναγκάζει να δει μέσα στον αρμενικό λαό, ένα λαό επιζώντων.

Βίντεο: N. Lygeros: Artsakh I, Αρτσάχ I, Արցախ I, Арцах I




Περί Vishap στο Αρτσάχ - Ν. Λυγερός
Μετάφραση από τα γαλλικά: Κάτια Ρωσσίδου


Στο Αρτσάχ, υπάρχουν ίχνη αδιάψευστα. Υπάρχουν, βέβαια, και στην Αρμενία, μόνο που στο Αρτσάχ είναι πιο έντονα. Μάλλον ο χρόνος είναι υπεύθυνος γι’ αυτό, εκτός κι αν είναι η ανθρωπότητα. Πρέπει να πούμε ότι το έγκλημα δεν διαπράχτηκε σε αυτό εδώ το μέρος. Λες κι ο ήλιος των βουνών είχε περισώσει το μαύρο δάσος. Αυτή η γη δεν πλημμύρισε από το αίμα των θυμάτων του παρελθόντος. 

Η παρουσία του Vishap έγινε αισθητή πολύ αργότερα, όταν αυτό ήταν αναγκαίο για να απελευθερωθεί η γη των προγόνων. Διότι η αρμενοσύνη δεν μπορούσε να αντέξει και δεύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Έτσι το πνεύμα του Vishap έγινε αισθητό και η ουσία του έγινε δύναμη. Αρχικά, προετοίμασε την αντίσταση. Διότι ήξερε ότι η καλύτερη άμυνα ήταν η επίθεση, αλλά επίσης ότι η καλύτερη επίθεση ήταν η αντεπίθεση. 

Η επιχείρηση έπρεπε να διεξαχθεί τη νύχτα, έστω και αν οι άνθρωποι δεν ήταν έτοιμοι ακόμα. Έπρεπε να τους εκπαιδεύσει να δαμάσουν την πέτρα με γυμνά χέρια παρά το κρύο και το θάνατο. Έπρεπε να αναρριχηθούν στο ύψωμα εδώ όπου ο εχθρός το θεωρούσε αδύνατον. Έπρεπε να τον νικήσουν εδώ όπου ήταν αήττητος. Ο δράκος εκπαίδευε καθημερινά τους ανθρώπους του για να τους προετοιμάσει για την τελική έφοδο. Αυτή η μάχη δεν έπρεπε να ήταν μόνο συμβολική, αλλά και αποτελεσματική. Μετά από αυτήν, οι άνθρωποι του δράκου θα μπορούσαν να απελευθερώσουν όλα τα κατεχόμενα εδάφη. 

Πριν από αυτό, έπρεπε να εξασκήσουν το πνεύμα τους, διότι αλλιώς δεν θα ήταν προφυλαγμένοι. Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι έπρεπε να αιφνιδιάσουν τον εχθρό εκ των όπισθεν. Ο Vishap άρχισε με τη διήγηση της φρίκης του παρελθόντος και μέσω των αναμνήσεων του δράκου, οι άνθρωποι μεταμορφώθηκαν σε μαχητές της ειρήνης. Από τώρα και στο εξής, ήξεραν την έννοια της αρμενοσύνης. Ακόμα και ένας εναντίον δέκα, θα αγωνίζονταν για να ανακουφίσουν το λαό τους από το αίσχος του ζυγού της σκλαβιάς. Δεν υπήρχε πια τίποτα που να μην μπορούν ν’ αντέξουν στη συνείδησή τους. Ένιωθαν μέσα τους τη δύναμη του Vishap. Θα ήταν μαζί τους μέχρι τέλους χωρίς επιστροφή. 

Είχε φθάσει η στιγμή να προχωρήσουν προς τα εμπρός. Ο χρόνος ήταν μαζί τους και η νύχτα μαύρη όπως την κατοχή. Έπρεπε να ενεργήσουν γρήγορα για να  πετύχουν έναν τελειωτικό αιφνιδιασμό. Ο Vishap είχε μεταφέρει τη δύναμη της φωτιάς από την άλλη πλευρά του βουνού. Oι άνθρωποι, πλασμένοι από ατσάλι, ανέβηκαν με γυμνά χέρια στην ιστορία της πέτρας που είχε αντέξει για τόσες δεκαετίες, την παρουσία του εχθρού. Ο τελευταίος δεν ανησυχούσε για τίποτα διότι στηριζόταν στην επάρκεια των όπλων του. Αυτός που είχε σπείρει το θάνατο σ’ όλη την επικράτεια, θα τον γνώριζε τελικά και ο ίδιος. Διότι το ύψωμα δεν αποτελούσε πλέον εμπόδιο για τους ανθρώπους του Vishap. Μέσα στη νύχτα, ο τριγμός των όπλων κάλυψε τις παραλυμένες κραυγές των εχθρών. Δεν απέμεινε πια τίποτα μετά το πέρασμα της ελευθερίας. Και στη συνέχεια ήρθε η δύναμη της φωτιάς για να σφραγίσει την τύχη των κατακτητών. 

Ανίκανοι να αντισταθούν, συνηθισμένοι να γονατίζουν μπροστά στο φόβο μιας πύλης που ήταν υψηλή μόνο μέσω του τρόμου που προκαλούσε, δεν κατάφεραν να κρατήσουν μια θέση απροσπέλαστη. Δίχως μεγαλοσύνη, δίχως εμβέλεια, αναγκάστηκαν να αποδεκτούν μια αδιανόητη ήττα. Τα όνειρα πήραν επιτέλους την εκδίκησή τους. Οι άνθρωποι του δράκου ήταν επιτέλους ελεύθεροι. Αυτός ήταν ο λόγος της παρουσίας του Vishap στο Αρτσάχ. Εφόσον η αποστολή εξετελέσθη, τα ίχνη του Vishap πλήθυναν διότι το πνεύμα του δράκου προστάτευε και πάλι τη γη των προγόνων.

Σοφία Ντρέκου / Νίκος Λυγερός Λόγοι
Κείμενα: Opus of N. Lygeros


3065) Au delà du Haut-Karabakh. Perfection 8 7 7/2007. Eλ. Πέρα από το Αρτσάχ.
4241) Sur le Vishap en Artsakh. Perfection 9 10 11/2008. Eλ. Περί Vishap στο Αρτσάχ.